استان كردستان با داشتن اقلیم و موقعیت جغرافیایی خاص خود از جاذبه های گردشگری فراوانی در فصل بهار برخوردار است.با آغاز سفر های نوروزی شناخت كلی از جاذبه های گردشگری ایران زمین برای مسافرین و گردشگران یك ضرورت است. در این گزارش بصورت كلی نگاهی به جاذبه های طبیعی ،تاریخی و فرهنگی استان فرهنگیكردستان در شمال غرب ایران زمین داریم .

** وضعیت جغرافیایی و تاریخی استان كردستان

استان كردستان با مساحتی حدود 28203 كیلومتر مربع در غرب ایران قرار دارد و از شمال به استان های آذربایجان غربی و بخشی از زنجان ، از مشرق به استان همدان و بخش دیگری از زنجان ، از جنوب به استان كرمانشاه و از مغرب به كشور عراق (استان كردنشین سلیمانیه) محدود می گردد . .استان كردستان بر اساس آخرین تقسیمات كشوری دارای 10 شهرستان ، 25 شهر ، 25 بخش ، 79 دهستان و 1767 آبادی می باشد . شهرستان های استان عبارتند از : بانه ، بیجار ، دیواندره ، سروآباد ، سقز ، سنندج ، قروه ، كامیاران، دهگلان و مریوان .

** وضعیت اقلیمی

این استان از لحاظ اقلیمی و طبیعی ، منطقه ای كوهستانی است كه دشت های مرتفع و دره های پهن نیز در پهنه منطقه گسترده شده اند . اختلاف ارتفاع بین بلندترین و پست ترین نقاط استان به حدود 2400 متر می رسد . كوه شاهو با ارتفاع 3300 متر ، بلندترین و منطقه آلوت در بانه با ارتفاع حدود 900 متر كم ارتفاع ترین نقطه استان می باشد كه این اختلاف ارتفاع خود باعث به وجود آمدن اقلیم های متفاوت می گردد . از آنجا كه تنوع اقلیمی و وجود عوارض طبیعی و توپوگرافی در مقایسه با یكنواختی ، پتانسیل مهم توریستی به شمار می رود ، از این لحاظ استان كردستان دارای جاذبه های متنوع و ارزشمندی است . با توجه به میانگین دمای روزانه استان ، از اواسط اردیبهشت تا اواسط مهر ماه بهترین ایام برای جذب جهانگردان تفریحی تابستانه می باشد و میانگین دمای ماه های این دوره از 22 تا 28 درجه سانتی گراد متغیر است. همچنین دو ماهه اول سال نیز یعنی فروردین و اردیبهشت به علت بارندگی های زیاد و در نتیجه سرسبزی منطقه ، بهترین زمان برای برگزاری تورهای طبیعی و دیدار مسافران از طبیعت كردستان است. در فصل زمستان با توجه به سردی هوا و طول دوره یخبندان و با در نظر گرفتن شرایط خاص جغرافیایی و ارتفاع زیاد شهر های استان و وجود ارتفاعات بلند ، بارش های جوی زمستانه اغلب به صورت برف است كه در این رابطه تعداد روزهای یخبندان در این ناحیه حائز اهمیت می باشد و بر اساس بررسی های انجام شده تعداد روزهای یخبندان در بیجار 160 روز در سال در منطقه سنندج و كامیاران 110 روز در سال ، در منطقه سقز و دیواندره 113 روز در سال و در منطقه مریوان و بانه به 85 روز در سال می رسد و از این نظر، زمینه های بسیار مناسبی را برای ورزش های زمستانه به ویژه ورزش نشاط بخش و هیجان انگیز اسكی روی برف به وجود می آورد .

***جاذبه های گردشگری

**مساجد قدیمی

1- مسجد جامع سنندج(دارالاحسان) : این بنا كه در خیابان امام خمینی سنندج قراردارد در سال 1227 هجری بوسیله امان الله خان اردلان ساخته شد و از چندین محوطه بزرگ تشكیل شده است. حیاط آن بكلی تخریب شده است. از خصوصیات عمده این مسجد دكورهای هفت رنگ، آجرهای لعاب كاری شده به جای سنگ كف پوش و مهمترین خصوصیت آن نوشتن دو سوم از یك جزء قرآن بر روی كتیبه های مسجد است.

2- زیارتگاه و مسجد هاجرخاتون : این بنا در یكی از نواحی قدیمی سنندج بنام سر تپوله بنا شده است، كه ساختمانهای پیچیده و تودرتو كه شامل زیارتگاه، مسجد، مدرسه دینی و مقبره مطهر شیوخی كه پیرو هاجر خاتون خواهر امام رضا بوده اند می باشد.

3- دیگر مساجد قدیمی : از دیگر مساجد قدیمی در استان می توان مسجد جامع دارالامان (سنندج)، مسجد جامع خسروآباد (بیجار)، مسجد دو مناره (سقز)، مسجد جامع دوره قاجاریه (سنندج)، مسجد سرخ (مریوان)، مسجد عبدالله عمران (مریوان) و مسجد جامع سقز (سقز) را نام برد.

** امامزادگان و اماكن زیارتی

1-امام زاده هاجر خاتون

این امام زاده در خیابان صلاح الدین ایوبی در محله قدیمی سرتپوله سنندج واقع است . بر اساس روایات موجود این امام زاده شریفه ، خواهر امام رضا (ع) است كه در سفر آن بزرگوار به خراسان در كردستان رحلت نمود و در این مكان به خاك سپرده شده است . در مجاورت این امام زاده مسجد و آرامگاه مشایخ و بزرگان سنندج نیز قرار دارد .

2- امام زاده پیر عمر

این امام زاده در ضلع جنوبی خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و تاریخ ساخت بنای آن سال 1046 ه.ق می باشد . امام زاده پیر عمر را پسر بلافصل حضرت علی (ع) می دانند . بنای آرامگاه شامل تزئینات آجری گچبری و اروسی های زیبا است . قسمت های عمده ای از بنا به علت فرسودگی در سال های 1372 تا 74 ه.ش بازسازی شده است .

3- امام زاده پیر محمد

این بقعه در میدان نبوت سنندج در بالای تپه ای كه قبرستان قدیمی شهر واقع شده است قرار دارد . این بنا محل دفن امام زاده محمد بن یحیی مشهور به پیر محمد است .

4- قرآن نگل

در 65 كیلومتری غرب سنندج در مسیر جاده سنندج – مریوان ، در داخل مسجد روستای نگل ، قرآنی خطی از دوران گذشته وجود دارد كه بنا بر اعتقادات مردم ، یكی از چهار قرآن خطی است كه در زمان خلفه سوم به رشته تحریر در آمده و به چهار اقلیم دنیا فرستاده شده است . خط قرآن كوفی و دارای نقطه و اعراب و در قسمتی از شماره آیات طلاكاری شده و مزین به نقوش گیاهی می باشد . این قرآن در بین مردم جایگاه والایی دارد و همه روزه عده كثیری از نقاط دور دست برای زیارت قرآن به این روستا می آیند .

**سایر اماكن دیدنی

1- خانه كرد (عمارت آصف)

خانه كرد ، موزه مردم شناسی مناطق كردنشین و بزرگترین موزه مردم شناسی مربوط به یك قوم در كشور ایران است . این موزه در خیابان امام خمینی (ره) شهر سنندج واقع شده است . این موزه در عمارت آصف دایر گردیده و این عمارت یكی از بزرگترین عمارت های اعیانی شهر سنندج است كه دارای ارزش های ویژه معماری از لحاظ آجر كاری و گچبری و اروسی سازی است و حمام آن زیباترین حمام خصوصی در بین حمام های سنندج می باشد . بنای اولیه این عمارت در دوره صفویه بوده و در دوره های قاجار و پهلوی تكمیل شده است .

2- موزه سنندج

این موزه در خیابان امام خمینی (ره) كوچه حبیبی و در بخش برونی عمارت ملالطف اله شیخ الاسلام قرار دارد و در آن آثار و اشیاء تاریخی كشف شده از استان و سایر نقاط ایرا ن به نمایش گذاشته شده است . اروسی موزه سنندج یكی از نمونه های بی نظیر هنر اروسی سازی و كار استادكاران سنندجی می باشد . عمارت ملالطف اله از بناهای باقی مانده دورة قاجار است .

2- عمارت خسرو آباد

این عمارت در بلوار خسرو آباد (شبلی) قرار دارد . این عمارت در نوع خود بی نظیر و مركز حكومت اردلان به ویژه خسروخان اردلان بوده است .

مجموعه عمارت و باغ آن ، افزون بر دو بخش اصلی یعنی قصر سلطنتی با ورودی ستون دار در بخش غربی و ساختمان شرقی با غلام گردش ها و ایوان ستون دار مشرف بر صحن عمارت و فضای بیرونی بنا دارای فضاهای دیگری چون حمام ، اتاق قاپچیان و خدمتكاران است . تزئینات معماری این بنا شامل گچبری ، آجركاری ، اروسی های زیبا و حوض چلیپا شكل داخل عمارت است.

3- عمارت وكیل

این مجموعه بزرگ در خیابان كشاورز واقع شده است و شامل سه حیاط با عمارت های مربوطه و یك حمام خصوصی در داخل مجموعه و یك حمام عمومی در خارج آن است . بخش اصلی عمارت وكیل در دوران زندیه ساخته شده و بخش های دیگر متعلق به دوره قاجار است . مجموعه دارای تزئیناتی چون آجركاری های زیبا و اروسی های پركار است و حیاط مركزی دارای سقف شیروانی با طرح كلاه فرنگی است .

4- عمارت مشیر دیوان

این عمارت در خیابان شهدا قرار دارد و شامل هفت حیاط با فضاهای مرتبط است و یك حمام خصوصی در داخل مجموعه دارد . هر یك از حیاط ها نیز دارای آبنما می باشند . عمارت توسط میرزا یوسف مشیردیوان در دوره قاجار ساخته شده است و زیباترین ایوان با طرح كلاه فرنگ در سنندج متعلق به این بنا است . در این عمارت نیز اروسی های پركار ، تزئینات آجری ، كاربندی ها و گچبری جهت تزئین استفاده شده است .

5-حمام خان

این حمام در ضلع شمالی بازار قدیم سنندج در خیابان انقلاب واقع شده است . تزئینات داخل حمام و نقوش موجود بر روی دیوار آن در نوع خود بی نظیر و جالب می باشد . حمام در سال 1220 هجری قمری به دستور امان الله خان اردلان ساخته شده و در بین حمام های باقی مانده از گذشته بزرگ ترین و زیباترین حمام شهر است .

6- قلعه باستانی قمچقای

بقایای این قلعه در 45 كیلومتری بیجار قرار دارد . بنای این قلعه به سده های 8 و 9 قبل از میلاد می رسد . اطراف قلعه را دره های ژرف در بر گرفته كه یك سوی آن مسلط به دره ای به نام دره شاهان است . این قلعه ظاهرا تا دوره های ساسانی و اسلامی نیز مورد استفاده قرار می گرفت .

*** جاذبه های طبیعی

1- دریاچه سد قشلاق

در فاصله 20كیلومتری شمال سنندج در مسیر جاده سقز بر روی رودخانه قشلاق سد مخزنی قشلاق احداث شده است . دریاچه پشت این سد 11 كیلومتر طول دارد و وسعتی معادل 934 هكتار را در بر می گیرد . این دریاچه محل مناسبی برای ورزش های آبی می باشد و جزو جاذبه های طبیعی سنندج به شمار می رود .

2- قلل مرتفع

به علت كوهستانی بودن منطقه و امنیت حاكم بر آنها هر ساله تعداد بسیاری از كوهنوردان به قلل مشهور و مرتفع سنندج صعود می نمایند .

مهم ترین قلل این شهرستان عبارتند از : آبیدر سلطان سراج الدین ، آوالان در جنوب سنندج شاه نشین در ژاوه رود ، كوه كوچك در جنوب غربی و كوه چرخ لان در جنوب غربی سنندج .

3- قلعه باستانی زیویه

در 55 كیلومتری جنوب شرقی سقز بر روی تپه ای نسبتا مرتفع كه به محیط اطراف اشراف كامل دارد بنا شده و اكنون تنها بخش هایی از آن باقی مانده است . در مورد عظمت و اهمیت تپه زیویه مطالب بسیاری در كتاب ها نوشته شده است .

از حفاری های این تپه كه اكثرا در گذشته و به صورت غیر مجاز بوده اشیای زیادی به دست آمده كه بعضی از آنها در موزه های داخلی و بسیاری هم در موزه های خارج هستند . از جمله اشیای به دست آمده قطعات عاج منقوش بوده كه نقوش حیوانی و صحنه شكار اساطیر روی آنها حك شده و از ارزش ویژه ای برخوردار است .

از روی چند قطعه از آنها ، نقش برجسته آبیدر سنندج طراحی ، بزرگ نمایی و ساخته شده است . گردنبند طلا و سر عقاب طلائی ا دیگر نمونه های اشیای كشف شده تپه زیویه هستند كه از ارزش زیادی برخوردارند . آثار این تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است .

4- دریاچه زریوار

این دریاچه مهم ترین جاذبه گردشگری استان است . كه در فاصله 2 كیلومتری غرب مریوان قرار گرفته است . این دریاچه در ارتفاع 1285 متری از سطح دریا واقع شده ، طول آن 5/4 كیلومتر و عرض آن 2 كیلومتر و عمق متوسط دریاچه حدود 3 متر است . نكته قابل توجه در تشكیل این دریاچه وجود چشمه های آب شیرین در كف این دریاچه می باشد ، كه تامین كننده آب این دریاچه می باشد . و هیچ رودخانه ای به این دریاچه وارد نمی شود و به این خاطر زریوار را بزرگترین چشمه آب شیرین جهان عنوان نموده اند . دریاچه زریوار از جهات مختلف توسط جنگل های انبوه احاطه شده و مناظر بسیار زیبا و بدیعی به وجود آمده است . در فصل زمستان به علت شیرینی آب دریاچه و برودت هوا سطح دریاچه یخ می بندد و منظره بسایر زیبایی را به وجود می اورد .

5- غار باستانی كرفتو

این غار در فاصله 60 كیلومتری از شمال دیواندره و در نزدیكی روستای یوزش باش كندی قرار دارد و از پر جاذبه ترین مكان های توریستی استان می باشد . غار كرفتو از غارهای طبیعی و آهكی است كه در ادوار مختلف جهت استفاده و سكونت تغییر حالت داده شده و مهمترین ویژگی غار معماری صخره ای آن است كه در چهار طبقه در دل كوه حفر شده است . كتیبه ای یونانی بر سر در یكی از اتاق های طبقه سوم وجود دارد كه از این غار به عنوان معبد هراكلس نام برده است . در معماری این غار علاوه بر ایجاد اتاق ها و راهروهای عبوری ، سعی شده تا اتاق ها با هم مرتبط باشند و نور گیرهایی به سمت بیرون تعبیه شده و بر دیوارهای غار در بعضی از اتاق ها نقوشی به صورت تجریدی از حیوانات ، انسان و گیاه حجاری شده است .

5- منطقه چهل چشمه

در شمال غربی دیواندره كوه های چهل چشمه قرار دارد و هر ساله جمعیت زیادی از گردشگران و كوهنوردان از این منطقه دیدن می نمایند .

** صنایع دستی و سوغات

صنایع دستی استان بخشی از فرهنگ مردم استان كردستان است كه بر اساس نیاز و خلاقیت در طی زمان شكل گرفته است . استان كردستان دارای انواع شیرینی های محلی می باشد كه مهمترین این شیرینی ها كنجد ، بادام سوخته ، نوعی باسلوق و نان برنجی است كه در این میان كنجد شیرینی محلی خاص شهر سنندج به همراه نان برنجی خریداران زیادی دارد .

قالی و گلیم

قالی و گلیم استان كردستان از لحاظ تنوع رنگ و گیاهی بودن ، اصالت طرح و كفیت آن شهرت جهانی دارد . شهرهای سنندج و بیجار مهمترین نوع قالی را دارا می باشند به طوری كه به علت شهرت جهانی فرش سنندج (سنه) در دائره المعارف بریتانیا معنی واژه 'سنه' به عنوان نوعی قالی آمده است.

نساجی سنتی یا (جولائی)

تولید پارچه های لباس كردی مردانه و فرآورده هایی مانند رختخواب پیچ ، یا موج و جانماز كه به روش سنتی تهیه می شود ، حاصل كار جولاها است .

كلاش

در مناطق كردنشین یك نوع گیوه به نام كلاش تولید می شود . رویه این كفش از نخ پنبه ای بافته شده و زیره آن از پارچه فشرده شده ساخته می شود ، به همین دلیل كلاش كفشی است سبك ، نر م و قابل انعطاف و متناسب با محیط كوهستانی . تولید كلاش در اصل مختص منطقه اورامان بوده ولی اكنون در اكثر شهرهای استان تولید می شود .ك/4

7354

صنایع دستی هر منطقه ایی بیانگر فرهنگ ،تمدن و قدمت و ذوق هنری ساكنین آن منطقه است كه این هنر در كردستان بسیار غنی و ارزشمنداست..در استان كردستان تهیه و تولید انواع فرآورده های دستی از دیرباز مرسوم بوده و برخی از این صنایع دستی از آوازه جهانی برخوردار است. برای شناخت از هر كدام از محصولات صنایع دستی كردستان باید صفحات و كتابهای زیادی نوشت، كه البته برای برخی از رشته ها نیز نوشته شده است. با توجه به ایام مسافرت های نوروزی در این گزارش در نگاهی كلی به صنایع دستی كردستان برای علاقمندان به خرید از این هنر معرفی می شود. 

مریوان نگین غرب کشور با جاذبه‌های طبیعی مهیای پذیرای مهمانان نوروزی از سراسر کشور است. شهرستان مریوان در غرب استان کردستان و شهر مریوان در فاصله 125 کیلومتری شمال غربی سنندج واقع شده که حدود یک قرن سابقه تاریخی دارد و تا سال 1344 دژ شاهپور نامیده می‌شد.این شهرستان مرکز فعالیت‌های گردشگری طبیعی و گردشگری خرید است که وجود مناطق جنگلی، مرز رسمی باشماق، دریاچه زریوار، روحیه شاد و مهمان‌پذیر مردم موجب جذب گردشگران شده و به علت همجواری با منطقه طبیعت‌گردی هورامان، دفاتر خدمات مسافرتی و جهانگردی بیشترین تورها را در این شهرستان برگزار می‌کنند.انگیزه خرید کالا و اجناس خارجی به قیمت ارزان و خرید در بازار سرپوشیده "اورامی‌ها" نیز یکی دیگر از دلایل انتخاب مریوان برای مسافرت است.

* "زریبار" افسانه شهری مدفون در زیر آب

دریاچه زریوار مهم‌ترین و کم‌نظیرترین جاذبه آبی در غرب کشور است که در فاصلة سه کیلومتری غرب مریوان قرار گرفته و جاده آسفالته‌ای آن را به شهر مریوان پیوند می‌دهد.وجه‌ تسمیه‌ زریوار و زریبار که‌ هر دو در منطقه‌ متداول‌ است‌، به‌ واژه‌ «زری‌» که‌ در زبان‌ کردی‌ به‌ معنی‌ دریاچه‌ است‌، بر می‌گردد و پسوند «دار» و «بار» پسوند تشبیهی‌ و زریبار یا زریوار به‌ معنی‌ دریاچه‌وار است.درباره‌ این‌ دریاچه‌ افسانه‌های‌ متعددی‌ وجود دارد که‌ مشهورترین‌ آنها وجود شهری‌ مدفون‌ در زیر آب‌های‌ دریاچه‌ است.این دریاچه که در ارتفاع یک هزار و 285 متری از سطح دریا واقع شده با طول 4.5 کیلومتر و عرض کمتر از دو تا سه کیلومتر مساحتی حدود 850 تا 900 هکتار و عمق متغییر پنج تا دو متر دارد.آب زریبار شیرین و از جوشش چشمه‌های کف دریاچه تأمین می‌شود و حجم‌ آب آن از 22.5 میلیون‌ مترمکعب‌ تا 47.5 میلیون‌ مترمکعب‌ در طول‌ سال‌ متغیر است.

در دریاچه زریبار و اطراف آن حدود 33 نوع پرنده و حیوانات زیست می‌کنند.

وضعیت استقرار شهر مریوان(مستقر در دامنه کوه) و دریاچه که توسط جنگل‌های انبوه و نیمه‌انبوه احاطه شده، مناظر بسیار زیبا و بدیعی را به وجود آورده‌ و بر تپه‌ای کوچک در قسمت شرقی آن مهمانسرای ایرانگردی و جهانگردی احداث شده است.

* تفرجگاه‌های جنگلی اطراف مریوان

به علت وجود محیط کوهستانی و جنگلی اطراف مریوان تفرجگاه‌های بسیاری از جمله رودخانه و سد گاران در محور اصلی مریوان به سقز، آبشارهای فصلی با نام"قمچیان" و" گویله" در نزدیک روستاهایی با همین نام قرار گرفته‌اند که در فصل بهار با زیبایی خود موجب جذب گردشگر در این مسیر می‌شوند.

* قلعه مریوان

قلعه مریوان در سه کیلومتری جنوب شرقی مریوان یکی از چهار مرکز خاندان اردلان در کردستان و در روزگار "سرخاب بیگ" مرکز و مقر حکومت کردستان بوده است.قدمت این بنا به سال 945 هجری قمری بر می‌گردد و تا روزگار « سلیمان خان اردلان »، یکی از چهار مرکز حکمرانی خاندان اردلان در کردستان و در روزگار « سرخاب بیگ » مرکز و مقر حکومت کردستان بود."سرخاب بیگ" این قلعه رفیع را دارالملک خود ساخت و همچنان مرکز حکمرانی کردستان به شمار می‌رفت، تا این که هلاکوخان به رغم تعمیر و پدید آوردن ابنیه‌ای تازه مثل مسجد و افزودن استحکامات جدید بر قلعه، مرکز حکمرانی خود را به قلعه پالنگان منتقل کرد.

* پل گاران

پل‌ گاران (کاروان)‌ روی‌ رودخانه‌ دایمی‌ " گاران" (چم‌ گاران‌) که‌ از ارتفاعات‌ بلند و برف‌‌گیر منطقه‌"سرشیو" مریوان‌ سرچشمه‌ می‌گیرد، ساخته‌ شده‌ است.‌این‌ پل‌ ارتباط‌ بین‌ دو منطقه‌ "جانوره‌" و "گاران‌" در مریوان‌ را فراهم‌ می‌سازد و‌ در فاصله‌ 12 کیلومتری‌ شرق‌ شهر مریوان‌ و در 900 متری‌ کارخانه‌ آسفالت‌ شهرداری‌ واقع‌ شده‌ است.این پل‌ دارای‌ دو پایه‌ با بسترسازی‌ آغاز و سپس‌ پایه‌های‌ آن‌ ایجاد شده‌ و در ساخت‌ آن‌ ملات‌ سنگ‌، ساروج‌ و آجر به‌ کار رفته‌ و برای‌ ساخت‌ پایه‌های‌ پل‌ از سنگ‌های‌ تراشیده‌ استفاده‌ شده‌ است.پل‌ گاران دارای‌ دو پایه‌ شش‌ ضلعی‌ در میان‌ رودخانه‌ و دو پایه‌ متصل‌ به‌ ارتفاعات‌ طرفین‌ رودخانه‌ است‌ و سه‌ دهانه‌(چشمه‌) دارد و طول‌ آن 42  و عرض‌ آن‌ 9.5 و ارتفاع‌ آن‌ شش متر است.  از آنجا که‌ این‌ پل‌ ارتباط‌ مریوان‌ سنندج‌ را میسر می‌ساخت‌، احتمالاً در دوره‌ والیان‌ اردلان‌  در زمان‌ صفویه‌ مرمت‌ شده‌ است.پل‌ گاران‌ در زمان‌ ساسانیان‌ ساخته‌ شده و تا سال‌ 1320 شمسی‌ مورد استفاده‌ قرار می‌گرفت.

* قلل معروف مریوان

از قلل مشهور این شهرستان می‌توان به قله "سلطان اغره‌تو" در مسیر مریوان به سقز، قله‌ میراجی نزدیک روستای "نی" کوه "قله‌برد" نزدیک روستای چور و قله‌ "گاران" در مسیر مریوان به سقز اشاره کرد.کوه "کانی چرمه" مریوان : این کوه از ارتفاعات رشته کوه‌های زاگرس میانی با ارتفاع دو هزار و 840 متر در 48 کیلومتری شمال خاوری مریوان و در شمال باختری روستای "ول" واقع شده و سرچشمه اصلی رودخانه دول ده است.

* کوه سناسره مریوان

این کوه از کوه‌های کوهستان زاگرس با ارتفاع 2 هزار و 884 متر در 42 کیلومتری شمال خاوری مریوان، شمال خاوری روستای گلچیدر واقع شده است.کوه میانه مریوان : این کوه یکی از بلندترین ارتفاعات شهرستان مریوان است که در 33 کیلومتری جنوب خاوری مریوان و در باختر روستای میانه واقع شده و  2 هزار و 950 متر ارتفاع دارد و کوه "سنگ سور" از طرف شمال به آن متصل است.

* کوه پیازه مریوان

این کوه از ارتفاعات نیمه جنگلی کوهستان زاگرس است که 2 هزار و 953 متر ارتفاع دارد و در 24 کیلومتری جنوب خاوری مریوان و خاور روستای آلمانه واقع شده است.کوه پیازه از خاور به کوه چله خانه، از شمال خاوری به کوه شاه‌نشین و از شمال باختری به کوه کنولان متصل می‌شود که مسیرهای گردشی، ‌کوه‌نوردی و جنگل‌گردی این کوهستان به دلیل زیبایی طبیعی و چشم‌اندازهای بدیع دامنه‌های زاگرس بسیار قابل توجه است.

*‌ کوه تخت مریوان

این کوه دنباله کوهستان زاگرس است که 2 هزار و 820 متر ارتفاع دارد و در 32 کیلومتری جنوب مریوان واقع شده است.

* صنایع دستی و سوغات محلی

مهمترین محصول صنایع دستی مریوان محصولات چوبی گیوه‌های محلی و شال دستباف است همچنین عسل طبیعی سرشیو به عنوان سوغات محلی مریوان دارای شهرت است.

استان کردستان در منطقه غرب ایران واقع شده و از ویژگی‌های منحصر به فردی برخوردار است که هر ساله گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به خود جذب می‌کند.استان کردستان که در غرب ایران و در مجاورت مرز عراق قرار گرفته، از شمال با استان آذربایجان غربی و بخشی از زنجان، از شرق با استان همدان و بخش دیگری از استان زنجان، از جنوب با استان کرمانشاه و از سمت غرب با کشور عراق (استان کردنشین سلیمانیه) هم‌مرز است.استان کردستان بر اساس آخرین تقسیمات کشوری دارای 10 شهرستان، 27 شهر، 27 بخش، 79 دهستان و یک‌هزار و 767 آبادی دارای سکنه است.شهرستان‌های سنندج، بانه، بیجار، دیواندره، سروآباد، سقز، قروه، کامیاران، مریوان و دهگلان از شهرهای این استان هستند.شهرستان سنندج مرکز استان کردستان در فاصله 512  کیلومتری از شهر تهران قرار گرفته است.

شهرستان سنندج با دارا بودن جاذبه‌های تاریخی و طبیعی زمینه‌ای برای مقصد گردشگران داخلی و خارجی بوده و اکنون نیز مهیای میزبانی از مسافران نوروزی است. شهر سنندج مرکز استان کردستان با ارتفاع یک‌هزار و 480 متر از سطح دریا در فاصله‌ 512 کیلومتری جنوب غربی تهران قرار گرفته است.شهر سنندج در سال 1046ه‍.ق در زمان حکومت سلسله‌ صفویه و در دوران شاه صفی و توسط سلیمان خان اردلان بنا نهاده شد.نام سنندج معرب «سنه‌دژ» است که هم‌اکنون نیز مردم مناطق کردنشین، سنندج را سنه می‌نامند.سنندج به علت مرکزیت در گذشته، دارای مساجد، ابنیه و عمارات و بازار قدیمی است که بیشترین تعداد جاذبه‌های این شهر را تشکیل می‌دهد.

مدیرعامل شرکت آبفای استان کردستان گفت: در حال حاضر 60 پروژه عمرانی در بخش آب و فاضلاب این استان در حال اجراست.علیرضا تخت شاهی در همایش شهرداران استان کردستان در سنندج با اشاره به اینکه 25 طرح با اعتباری بالغ بر 330 میلیارد ریال در حال اجرا است، اظهار داشت: این شرکت در سال جاری برنامه ریزی های مدون و مناسبی را در جذب سرمایه های مصرفی و اعتبارات در بخش اجرای طرح های عمرانی داشته است.

مدیرکل دفتر امور شهری استانداری کردستان گفت: در سال جاری 98 میلیارد تومان اعتبار از محل عمران شهری به شهرداری های استان تخصیص داده شد.فریدون پور رضایی در همایش یک روزه شهرداران استان کردستان اظهار داشت: از مجموع 98 میلیارد تومان اعتبار تخصیص یافته به این بخش در استان کردستان 65 درصد آن در حوزه عمران شهری در 28 شهرداری استان هزینه شده است.

معاون هماهنگی عمرانی استاندار کردستان از ساماندهی ورودی شهرهای این استان خبر داد و گفت: هم اکنون ورودی شهرهای کردستان مناسب نیست.اردوان نوسودی در جلسه شورای برنامه ریزی و توسعه استان کردستان اظهار داشت: با اجرایی شدن طرح جامع ناحیه ای و اختصاص ردیف های مناسب اعتباری انتظار می رود که ورودی شهرها با توجه به کاربری های تعریف شده ساماندهی شوند.

محمدی معاون فرماندار شهرستان سروآباد در دریازدهمین اجلاس رسمی شورای اسلامی استان کردستان درشهراورامان گزارشی از وضعیت شهرستان سروآباد از لحاظ اجتماعی ، اقتصادی فرهنگی و عمرانی ارائه و از توجه ویژه مسئولان استان به این شهرستان تقدیر وتشکر نمودند .

مهندس قادری مدیر کل محترم سازمان حفاظت محیط زیست درنهمین اجلاس این شورا که باحضورمدیرکل حفاظت محیط زیست استان برگزارشد ، ساختار اداری سازمان را دارای 2 شاخه اصلی محیط زیست انسانی و محیط زیست طبیعی معرفی و وظایف محیط زیست انسانی را پایش و اندازه گیری آلودگیهای هوا ، نظارت بر ساخت واحدهای صنعتی و کارخانه های تولیدی بیان و در ادامه سخنان خود وظایف سازمان را بطور مختصر تشریح نمودند. وی سرانه فضای سبز در شهر سنندج را که میانگین آن 4 متر مربع می باشد را نسبت به سرانه استاندارد کشور که رقم 16 متر مربع  است را کم و  افزایش آن را امری ضروری تلقی نمودند.